Page content
Epithesen
Gelaatsprothesen en kunstogen zijn epithesen.
Wat is een epithese?
Een epithese is een prothese buiten de mond, met andere woorden een extraorale prothese. Deze wordt gemaakt wanneer men een direct waarneembaar defect in het gelaat wil camoufleren met behulp van een prothese. Een dergelijke prothese noemt men dus epithese, maar ook worden de termen gelaatsprothese, of faciaalprothese gebruikt.
Defecten van het gezicht kunnen zich beperken tot bijvoorbeeld alleen de neus, het oog, de oogbol of het oor. In dat geval vervaardigt men respectievelijk een neusepithese, een oogepithese, een kunstoog, of een oorepithese. Defecten kunnen zich echter ook in andere delen van het gelaat bevinden, zoals de wang, de onderkaak of het voorhoofd. In dat geval worden er, indien mogelijk, epithesen vervaardigd die een ruimer gebied van het gelaat bedekken. Echter, het is niet in alle gevallen mogelijk om elk gelaatsdefect met een goed functionerende epithese te bedekken en te camoufleren. Ook heel mooi gemaakte epithesen kennen hun beperkingen tijdens het dragen en functioneren.
Geschiedenis.
Al vanaf de 14e eeuw zijn er beschrijvingen gevonden van epithesen, onder andere gemaakt van metaal, porselein en leer. De techniek van het maken van een epithese en het gebruik van verschillende materialen hierbij, heeft door de eeuwen heen een grote ontwikkeling doorgemaakt. Tegenwoordig gebruikt men voor gelaatsepithesen voornamelijk siliconen. Siliconen zijn flexibel en lijken qua glans en structuur van hun oppervlak het meest op de natuurlijke huid.
Hoe worden epithesen gemaakt?
Het vervaardigen van een epithese neemt enkele weken in beslag, waarbij de patiënt een aantal keren moet (terug)komen voor het maken van afdrukken en het passen van de tussenfases. Na het maken van de gezichtsafdruk wordt de epithese in was gemodelleerd en gepast bij de patiënt. Dan wordt ook de kleur van de huid bepaald. Zichtbare kenmerken zoals haarvaatjes, sproeten etc. worden in de siliconen aangebracht. De epithese wordt geperst en bij de patiënt geplaatst. Conventionele epithesen worden middels huidlijm op de huid geplakt. Naast deze klassieke of conventionele epithesen bestaan er tegenwoordig ook epithesen op implantaten, waarbij de epithese met een staaf-clip-systeem of met behulp van magneten zijn houvast vindt.
Een kunstoog is ook een epithese.
Een kunstoog wordt vervaardigd uit harde kunststof. Eerst wordt een afdruk van de oogkas gemaakt. Met behulp hiervan maakt de MFP-tandechnicus een dummy van kunststof, die bij de patiënt wordt gepast. In de volgende zittingen wordt een kopie van de iris van de patiënt geschilderd, waarna deze kunstiris op de lens geperst kan worden. Daarna wordt de kunstiris bij de patiënt ‘ingesteld’, zodat beide ogen op dezelfde manier recht vooruit kijken en meedraaien. Vervolgens wordt de kleur van het oogwit, de sclera, bepaald en ingeschilderd. De oogbol kan nu worden geperst en tenslotte bij de patiënt geplaatst.
Wie maken epithesen?
Epithesen worden gemaakt door behandelteams, die werken op de afdeling MaxilloFaciale Prothetiek (MFP). MFP is de discipline, die zich bezig houdt met het kunstmatig herstellen van weefsels, die verloren zijn gegaan of niet zijn aangelegd in het gebied van hoofd en hals. Anders gezegd, het is “de kunst en kunde binnen de tandheelkunde die zich bezig houdt met het in esthetisch en functioneel opzicht reconstrueren van structuren binnen en buiten de mond met behulp van prothesen”.
Binnen de MFP is samenwerking in een teamverband van verschillende disciplines absoluut noodzakelijk. Voor het vervaardigen van gelaatsepithesen werken de MFP-tandartsen van de SBT samen met MFP-tandtechnici van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis. Voor de vervaardiging van kunstogen kunnen patiënten terecht bij MFP-tandtechnicus, die zijn laboratorium op de locatie van de SBT heeft.
Zoals wel duidelijk is geworden uit bovenstaande, is het vervaardigen van epithesen en kunstogen volledig handwerk en puur vakmanschap.
Voorwaarden voor het maken van een epithese.
Personen, die een epithese nodig hebben worden naar de SBT verwezen door een medisch specialist van een ziekenhuis. De SBT kan beginnen met het maken van de epithese nadat de betreffende zorgverzekeraar de aanvraag voor het vervaardigen van de epithese heeft goedgekeurd, dus de SBT heeft gemachtigd. De zorgverzekeraar stelt ook een eventuele eigen bijdrage vast voor de patiënt.